In deze nieuwsbrief bespreken we nieuwe en bestaande diagnostische mogelijkheden bij luchtweginfecties door virussen en bacteriën. De bepaling van RNA/DNA op een nasofaryngeaal afgenomen wisser of sputum verdient de voorkeur om snel en accuraat een diagnose te kunnen stellen.
- Vanaf 19 februari 2024 start Labo Nuytinck met multiplex PCR-testing van respiratoire pathogenen.
- De toepassing van de ‘polymerase chain reaction’ (PCR) laat toe respiratoire pathogenen te detecteren die voorheen moeilijk of laattijdig aantoonbaar waren.
- Deze techniek is bovendien in staat panels van virale en bacteriële pathogenen simultaan te onderzoeken.
- Vooral de hoge gevoeligheid, specificiteit en snelheid betekenen een klinische aanwinst.
Welke respiratoire pathogenen?
Voordelen van PCR-diagnostiek
In vergelijking met rechtstreeks microscopisch onderzoek, bacteriële cultuur en serologische conversie, biedt de PCR-techniek meerdere voordelen (1):
- het is de meest gevoelige methode om rechtstreeks pathogenen te kunnen aantonen
- er is een hoge specificiteit en hoge gevoeligheid op één staalafname (geen opvolgstaal nodig)
- een uitgebreide reeks virussen en bacteriën kan tegelijk worden opgespoord
- resultaten zijn sneller gekend
- geeft tijdig informatie voor een gericht therapeutisch beleid.
Interpretatie van PCR-resultaten
Met de PCR-techniek kan geen onderscheid worden gemaakt tussen levende en dode kiemen, een aandachtspunt bij de interpretatie van de testresultaten. Het is belangrijk elk positief resultaat te beoordelen in functie van het ziektebeeld vooraleer een specifieke behandeling te overwegen. Een patiënt kan na een luchtweginfectie nog een hele tijd drager zijn van de kiem (2,3). Zeker bij kinderen is een PCR-test regelmatig positief voor meerdere kiemen tegelijk (1,4). Dit kan zowel gaan om co-infecties als om asymptomatisch dragerschap.
Als het resultaat van een PCR-test zwak positief is, zullen onze klinisch biologen in de begeleidende commentaar steeds vermelden dat het om dragerschap na een oude infectie kan gaan. Ook de mogelijke empirische behandelingen zullen bij de commentaren meegegeven worden.
Sputumcultuur en serologie
Naast de PCR-techniek blijft ons labo sputumcultuur en serologie aanbieden om de volgende redenen:
- Sputumcultuur detecteert bacteriën die niet in een PCR-panel zitten (Moraxella, Pseudomonas aeruginosa, Enterobacterales). Het is ook mogelijk om gevoeligheidsbepaling uit te voeren van een gegroeide kiem voor antibiotica.
- Infectieuze serologie (B. pertussis, M. pneumoniae en C. pneumoniae) kan worden overwogen drie en meer weken na het begin van de respiratoire symptomen. Op dat moment heeft een PCR-test weinig zin (5-7).
Praktisch
Praktisch Aanvragen en verzending
- Bacteriële en virale PCR-panels kunnen worden uitgevoerd op een nasofaryngeale wisser (e-Swab), sputum is enkel geschikt voor een bacterieel panel.
- De afname van nasofaryngeale wissers is mogelijk:
- in ons labo in Evergem: elke weekdag van 8 tot 18 uur, op zaterdag van 8.30 tot 10.30 uur
- in ons labo in Brugge: elke weekdag en op zaterdag van 8.30 tot 9.30 uur.
Op maandag tot en met vrijdag is het resultaat dezelfde dag nog gekend indien het staal in Evergem voor 10.30 uur en in Brugge voor 9.30 uur is afgenomen. Zo wordt het op weekdagen mogelijk om bij patiënten met respiratoire klachten dezelfde dag nog de oorzakelijke pathogeen te kennen ter ondersteuning van het therapeutisch beleid. Op zaterdag zijn de resultaten gekend op maandag.
- Voor een aanvraag kan je zowel onze oude als onze nieuwe formulieren gebruiken. Het SARS-CoV-2 aanvraagformulier zal worden aangepast naar multiplex PCR met vermelding van indicaties voor terugbetaling.
- Er zijn enkel nog aanvragen mogelijk voor multiplex PCR. Er zullen geen afzonderlijke aanvragen meer mogelijk zijn voor RSV, Influenza, SARS-CoV-2 en Bordetella PCR.
- Zoals aangegeven op ons aanvraagformulier blijft het uiteraard mogelijk de ‘klassieke’ microbiologische technieken zoals cultuur en serologie te gebruiken.
Rapportering
- De testen worden dagelijks uitgevoerd. Op maandag tot en met vrijdag is het resultaat dezelfde dag nog gekend indien het staal in Evergem voor 10.30 uur en in Brugge voor 9.30 uur is gereceptioneerd. Op zaterdag zijn de resultaten gekend op maandag.
- Wij blijven actief verwittigen bij positieve PCR-resultaten voor SARS-CoV-2, RSV, Influenza, B. pertussis en Legionella: telefonisch, via mail, sms of Lab Alert.
Prijs
Bij patiënten waarbij COVID binnen de indicatie valt is het virale panel gratis:
- symptomatische personen vóór ziekenhuisopname
- symptomatische personen met risico op ernstige ziekteprogressie (risicogroepen 2 en 3 (Krinko), ouderen met Clinical Frailty Scale 5-9)
- symptomatische personen die in een instelling voor langdurige zorg verblijven
- symptomatisch zorgpersoneel, in contact met patiënte
- bij clusters in woonzorgcentra en zorginstellingen
- ernstig immuungecompromitteerde asymptomatische personen, vóór ziekenhuisopname
Voor veel andere indicaties is er (nog) geen vergoeding door het RIZIV. Indien COVID niet binnen de indicatie valt, kost een panel met 8 virale respiratoire pathogenen 12,22 euro voor patiënten met verhoogde tegemoetkoming en 29,73 euro voor patiënten zonder verhoogde tegemoetkoming. De prijs voor een panel met 7 bacteriële pathogenen bedraagt 28 euro.
Literatuur:
- Esposito S, et al. Multiplex platforms for the identification of respiratory pathogens: are they useful in pediatric clinical practice? Front Cell Infect Microbiol. 2019;4;9:196.
- Jiang W, et al. Clinical significance of different bacterial load of Mycoplasma pneumoniae in patients with Mycoplasma pneumoniae pneumonia. Braz J Infect Dis. 2014;18(2):124-8.
- Weiser JN, et al. Streptococcus pneumoniae: transmission, colonization and invasion. Nat Rev Microbiol. 2018;16(6):355-67.
- Kovács E, Sahin-Tóth J, et al. Co-carriage of Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae and Moraxella catarrhalis among three different age categories of children in Hungary. PLoS One. 2020 Feb 7;15(2):e0229021.
- Richtlijn Pertussis (kinkhoest). https://www.zorg-en-gezondheid.be/per-domein/infectieziekten-en-vaccinaties/pertussis-kinkhoest
- LCI Richtlijn Mycoplasma pneumoniae-infectie. https://lci.rivm.nl/richtlijnen/mycoplasma-pneumoniae-infectie
- LCI Richtlijn Chlamydia pneumoniae. https://lci.rivm.nl/richtlijnen/chlamydia-pneumoniae
- bij clusters in woonzorgcentra en zorginstellingen
