Een 54-jarige vrouw komt op consultatie wegens aanhoudende diarree sinds 7 dagen. Ze voelt zich ziek, heeft buikkrampen, bloederige diarree en koorts (38,8 °C). De klachten zijn begonnen na een weekendje weg, waarbij ze kip van de barbecue heeft gegeten. Ze is wat misselijk, maar moet niet braken. Ze drinkt voldoende, maar voelt zich moe en slap. Er is geen recente buitenlandse reis en haar partner heeft geen klachten. In haar voorgeschiedenis: borstkanker en type 2 diabetes.
VRAAG 1: WELK LABO-ONDERZOEK VRAAGT U AAN?
A) Geen aanvullend onderzoek, het gaat vanzelf over.
B) Stoelgangonderzoek gericht op het isoleren van Salmonella, Shigella, Campylobacter en Shiga-toxine producerendeE. coli (STEC) wegens bloederige diarree met hoge koorts.
C) Bloedonderzoek voor bepaling van zuur-base-status, ureum en elektrolyten.
D) Medische beeldvorming wegens buikkrampen en hoge koorts.
Volgende dag is het bacterieel PCR panel positief voor Campylobacter.
VRAAG 2: WELK ADVIES GEEFT U AAN DEZE PATIËNT?
A) Afwachtend beleid, terugkomen bij toenemende klachten, tekenen van dehydratie of aanhoudende koorts.
B) U start met azithromycine oraal 500 mg per dag.
C) U verwijst de patiënt naar het ziekenhuis.
VRAAG 3: WELKE STELLINGEN ZIJN CORRECT BIJ ACUTE GASTRO-ENTERITIS VEROORZAAKT DOOR CAMPYLOBACTER? (meerdere antwoorden zijn mogelijk)
A) Campylobacter jejuni is de meest voorkomende soort.
B) Infectie met Campylobacter is vaak gerelateerd aan de consumptie van kip.
C) Reactieve artritis en het Guillain-Barré syndroom kunnen postinfectieuze complicaties zijn van campylobacteriose.
D) A, B en C zijn allen juist.
ANTWOORD
VRAAG 1 – WELK LABO-ONDERZOEK:
Een stoelgangonderzoek (bacterieel PCR panel of fecescultuur) wordt aangevraagd:
- bij zieke patiënten (aanhoudende of hoge koorts, bloederige diarree)
- bij immuungecompromitteerde patiënten; - bij aanhoudende diarree > 10 dagen;
- bij verhoogd besmettingsgevaar voor anderen.
Beeldvorming is pas aangewezen bij alarmsymptomen of tekenen van complicaties.
VRAAG 2 - ADVIES:
Antibiotica zijn in de regel niet geïndiceerd bij een patiënt met acute gastro-enteritis. De behandeling moet in de eerste plaats gericht zijn op de preventie of de correctie van dehydratatie. Antibiotica (azithromycine 500 mg per dag gedurende 3 dagen) zijn wel geïndiceerd bij:
- dysenteriesyndroom (diarree met koorts, bloederige stoelgang en/of belangrijke aantasting van de algemene toestand)
- immuungecompromitteerde patiënten (oncologisch, immunotherapie, …).
VRAAG 3 - STELLINGEN:
Campylobacter is in België de meest voorkomende verwekker van een bacteriële gastro-enteritis. De meest voorkomende Campylobacter spp bij infecties van mensen zijn de C. jejuni en C. coli. Besmetting vindt meestal plaats door het eten van gecontamineerd voedsel, voornamelijk kip. Er is een piek in de zomer (BBQ-periode).
Het klinisch beeld is gevarieerd van enkele keren per dag diarree tot zeer frequente, bloederige diarree met dehydratatie. Een infectie met Campylobacter gaat in de meeste gevallen vanzelf (zonder antibiotica) over. Bij een klein deel van de patiënten treden er postinfectieuze complicaties op, zoals reactieve artritis en Guillain-Barré syndroom.
Wat bij darmklachten en niet-bloederige diarree?
Bij patiënten met recidiverende of langdurige gastro-intestinale klachten zonder de aanwezigheid van bovenvermelde indicaties wordt in eerste instantie vaak een conservatief beleid voorgesteld. Dit houdt doorgaans in:
- voedingsadvies;
- voldoende vochtinname;
- aanpassing van leefstijl;
- afwachten van het natuurlijk beloop.
Rond de inname en meerwaarde van pre-, pro- en postbiotica bestaan er nog veel vraagtekens. De “World Gastroenterology Organisation” heeft in 2024 een update gepubliceerd over probiotica en prebiotica in de klinische praktijk. [6] Hierin geven ze onder andere een overzicht weer van stammen per klinisch beeld waarvan is aangetoond dat ze de duur van diarree en andere gastro-intestinale klachten verminderen. Bij acute diarree werden volgende stammen opgelijst (level 3 evidentie): Saccharomyces boulardii, lactobacillus paracasei, lactobacillus rhamnosus. Bij acute infectieuze diarree of na het gebruik van antibiotica, kunnen probiotica de duur/intensiteit met circa een dag verkorten. Bij IBS met opgeblazen gevoel/buikpijn, is er evidentie voor symptomatische verlichting bij onder andere volgende stammen (level 2-3 evidentie): lactobacillus plantarum, lactobacillus rhamnosus, saccharomyces boulardii en bifidobacterium bifidum.
De Belgische en Nederlandse richtlijnen raden het gebruik van pro- en prebiotica niet proactief aan, maar vermelden om het niet af te raden indien de patiënt dit zelf wenst. Aanbevelingen blijven dus op individuele basis te overwegen. Indien probiotica worden gebruikt, wordt aanbevolen om een samenstelling te kiezen met stammen met bewezen effectiviteit zoals: Lactobacillus rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii, B. lactis.
Microbioomonderzoek en probiotica: inzichten uit lopend onderzoek
In het kader van de groeiende aandacht voor de rol van probiotica op het darmmicrobioom, voerde OHMX.bio (onderdeel van anacura) een studie uit met het synbiotische supplement Ventrio®. Twintig deelnemers met uiteenlopende gastro-intestinale klachten namen gedurende vier weken dagelijks Ventrio®, bestaande uit een combinatie van meerdere probiotische stammen zoals Lactobacillus rhamnosus, Saccharomyces boulardii en Lactobacillus plantarum.
De metagenomics analyse resulteerde in het detecteren van 985 verschillende bacteriële species in de stoelgang van de 20 deelnemers (zie voorbeeld van Sankey visualisatie hieronder).
Binnen 24-48 uur rapporteerden deelnemers met diarree een duidelijke verbetering van de stoelgangconsistentie (Bristol-score). Ook winderigheid, opgeblazen gevoel en buikpijn verminderden significant binnen de eerste twee weken.
Microbiële analyse toonde een toename van gunstige bacteriën zoals Lactobacillus rhamnosus, terwijl potentieel pathogene soorten zoals Streptococcus afnamen. Dit wijst op de effectieve veranderingen in het microbioom die kwaliteitsvolle probiotica kunnen teweegbrengen.
Toekomstige sequencingstudies zullen zich verder toespitsen op het menselijke microbioom en de complexe relatie ervan met gezondheid en ziekte. Daarbij zal ook verder onderzocht worden in welke mate gerichte interventies, zoals probiotica, het microbioom kunnen moduleren om gezondheidsuitkomsten te bevorderen.
sequencing resultaten tijdens het verloop van de studie:
Lactobacillus rhamnosus en plantarum konden niet gedetecteerd worden voor studiestart en namen significant toe over tijd in de stoelgang na Ventrio® inname.
De detectie van verschillende Streptococcus species verminderde significant na Ventrio® inname.
Referenties:
- NHG-standaard Acute diarree
- Richtlijn Domus Medica Acute gastro-enteritis
- Campylobacteriose. LCI Richtlijn https://lci.rivm.nl/richtlijnen/campylobacteriose
- BAPCOC Richtlijn 2025. https://www.bcfi.be/nl/chapters/12?frag=8002222
- Wilkins T, Sequoia J. Probiotics for Gastrointestinal Conditions: A Summary of the Evidence. Am Fam Physician. 2017 Aug 1;96(3):170-178. PMID: 28762696.
- https://journals.lww.com/jcge/fulltext/2024/07000/world_gastroenterology_organisation_global.2.aspx
- https://www.mednet.nl/nieuws/internationale-richtlijn-probiotica-en-prebiotica-krijgt-update/
