Voor de diagnose van coeliakie bij volwassenen volstaat de test tTG IgA. In geval van totale IgA deficiëntie wordt deze test door het lab vervangen door DGP IgG. Voor de diagnose van coeliakie bij kinderen beneden 2 jaar zijn de testen tTG IgA en DGP IgA aangewezen.
DR PIET CAMMAERT
Klinisch bioloog
Welke serologische testen?
Voor de diagnose van coeliakie bij volwassenen volstaat de test weefseltransglutaminase IgA (tTG IgA). Deze test heeft een sensitiviteit en een specificiteit van meer dan 95%. Gedeamideerde Gliadine Pepti-den (DGP) IgA en IgG zijn minder sensitief en specifiek en zijn daarom obsoleet. Enkel in geval van totale IgA deficiëntie is de tTG IgA niet te interpreteren en zijn we aangewezen op de minder gevoelige test DGP IgG. Uw laboratorium zorgt in dat geval zelf voor vervanging van deze test. Bij kinderen jonger dan 2 jaar is de combinatie van tTG IgA met DGP IgA de beste biomerker.
Praktisch
Omdat opsporen van totale IgA deficiëntie hierin een cruciaal gegeven is wordt bij labo Nuytinck systematisch een totale IgA toegevoegd bij elke aanvraag voor tTG IgA.
Bij een totale IgA lager dan 0.2 g/L wordt tTG IgA automatisch vervangen door DGP IgG. U hoeft hier zelf niets voor te doen.
Bij kinderen jonger dan 2 jaar wordt geadviseerd om tTG IgA en DGP IgA samen te bepalen omdat (uitzonderlijk) tTG IgA nog afwezig kan zijn. U wordt als arts verzocht om deze beide testen aan te vragen.
Dieet-voorschrift:
Serologisch onderzoek heeft enkel zin na minstens 6 weken normale voeding met gluten. Na een glutenvrij dieet kunnen de testen immers vals negatief zijn.
Interpretatie
Hoe hoger de titer van tTG IgA hoe beter de likelihood ratio voor coeliakie. Lage waarden voor tTG IgA zijn minder coeliakie specifiek. Bij kinderen en adolescenten met symptomen van coeliakie en serumspiegels van tTG IgA groter dan 10 maal de bovengrens van de normaalwaarden is er een grote kans op ernstige villeuze atrofie. (Marsh 3)
Licht verhoogde waarden van tTG IgA kunnen ook voorkomen bij inflammatoire darmziekten. Positieve resultaten voor tTG IgA worden om die reden vaak nog steeds geconfirmeerd met histologie.
Vals negatieve resultaten komen zelden voor. Indien een sterk vermoeden van coeliakie bestaat en de serologie is negatief, is een darmbiopsie aangewezen.
tTG IgA negativeert meestal onder een glutenvrij dieet binnen 6 – 8 maand. Indien tTG IgA nadien terug positief wordt zou dat kunnen wijzen op een slechte dieet-compliance. Blijvende tTGA aanwezigheid (langer dan 12 maand) kan te wijten zijn aan refractaire coeliakie. Dit komt voor bij 0.3 - 4%-van de patiënten.
Coeliakie onderdiagnose?
Uit serologisch onderzoek blijkt dat coeliakie voorkomt bij 0.5 – 1% van de bevolking in West-Europa maar slechts 21% hiervan wordt klinisch geïdentificeerd. Dit is enerzijds te wijten aan onderdiagnose en anderzijds is er mogelijk een lichte gluten-overgevoeligheid maar met asymptomatisch verloop. Te onthouden is ook dat het niet louter een kinderziekte is maar zich op elke leeftijd voor het eerst kan manifesteren.
Tot slot is het ook nuttig om aan Coeliakie te denken bij geïsoleerde verhoogde transaminasen, onverklaarde ferriprieve anemie, langdurige vermoeidheid, auto-immuniteit en subfertiliteit.
Literatuur
- S. Huby et al European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition (ESPGHAN) guidelines for diagnosing coeliac disease 2019
- A. Al-Toma, et al. European Society for the Study of Coeliac Disease (ESsCD) guideline for coeliac disease and other gluten-related disorders. UEG Journal 2019; 7: 583–613.
- A. Rubio-Tapia et al American College of Gastroenterology clinical guideline: diagnosis and management of celiac disease. Am J Gastroenterol. 2013; 108: 656–677.
- S. Husby, Murray J.A. Diagnosing coeliac disease and the potential for serological markers. Nat Rev Gastrenterol Hepatol DOI: 10.1038/nrgastro.2014.162
- CAT Critically Appraised Topic Coeliac disease: kinetics of antibody titers and clinical correlation after initiation of gluten-free diet Author: Louis Nevejan Supervisor: Apr. Lieve Van Hoovels, Prof. Dr. Xavier Bossuyt Search/methodology verified by: Apr. Lieve Van Hoovels Date: 15 June 2021
