Een 46-jarige man wordt opgevolgd naar aanleiding van een alcoholgerelateerde verkeersovertreding. Hij verklaart sinds zes weken volledig abstinent te zijn van alcohol. Er zijn geen klinische tekenen van leverlijden. De CDT- en GGT-waarden zijn binnen de referentiewaarden. Op vraag van justitie wordt een bepaling uitgevoerd van PEth (16:0/18:1) in volbloed. Resultaat: 182 ng/mL.

WELK CONSUMPTIEGEDRAG STEMT HET BEST OVEREEN MET DEZE PETH-WAARDE?

A. 4-6 standaardglazen wijn per dag
B. Chronisch gebruik van ethanolbevattende vapes
C. 1 tot 2 standaardeenheden bier per dag
D. 1 zware bingedrinkingsessie (>10 standaardglazen) 3 weken voorafgaand.

ANTWOORD

Het correcte antwoord is A. 4–6 standaardglazen per dag.
Een PEth-waarde van 184 µg/L is vrij hoog en wijst op belangrijk en herhaaldelijk alcoholgebruik in de voorbije 2 tot 4 weken. Er moet dus sprake zijn van blootstelling aan meerdere eenheden ethanol op dagelijkse basis.

Een PEth-waarde van 184 ng/mL is:

• Niet verenigbaar met abstinentie, dan verwacht men een PEth <20 ng/mL.
• Zeer onwaarschijnlijk voor licht of matig drinkgedrag. 1 tot 2 eenheden ethanol per dag is doorgaans net voldoende om een PEth 20-60 ng/mL aan te houden.
• Weinig suggestief voor sporadisch bingedrinken. PEth weerspiegelt voornamelijk de cumulatieve ethanolbelasting gedurende de laatste 2 tot 4 weken en is minder gevoelig voor een eenmalige piekinname. Na sporadisch bingedrinken (bloedalcoholconcentratie ≥1 promille) blijft PEth slechts 3 tot 12 dagen positief. Piekspiegels worden na ca. 8 uur bereikt (grootorde 50-200 ng/mL).
• Niet verklaarbaar door accidentele ethanolblootstelling via vapes, handdesinfectie- of mondspoelmiddelen. Systemische opname bij dergelijke blootstellingen is minimaal; PEth blijft doorgaans <20 µg/L. Alleen (intentioneel) excessief gebruik van dergelijke middelen zou aanleiding kunnen geven tot PEth-waarden net boven de 20 ng/mL (20-50 ng/mL).

Aandachtspunten:

• Normale GGT- en CDT-waarden sluiten regelmatig tot zwaar alcoholgebruik niet uit. PEth is gevoeliger en specifieker dan CDT en GGT voor het detecteren van een chronische alcoholconsumptie.
• PEth weerspiegelt de cumulatieve ethanolbelasting over ongeveer 4 weken. De halfwaardetijd is gemiddeld 8 dagen, maar kan korter zijn (4 dagen) bij chronisch ethylabusus.
• In de praktijk leiden niet-drinkbare ethanolblootstellingen zelden tot PEth-waarden >20 ng/mL en zeker niet tot waarden >50 ng/mL. Hieronder geven we een richtinggevend kader mee om de alcoholinname te schatten:

Voor meer informatie verwijzen we u naar ons recent Kort Nieuws over alcoholmerkers.

Literatuur

Ulwelling W, Smith K. The PEth Blood Test in the Security Environment: What it is; Why it is Important; and Interpretative Guidelines. J Forensic Sci. 2018 C. Stove, K. Van Uytfanghe. Informatiefolder PEth Ugent Laboratorium voor toxicologie 24.11.2020 Schröck A et al. Phosphatidylethanol (PEth) detected in blood for 3 to 12 days after single consumption of alcohol-a drinking study with 16 volunteers. Int J Legal Med. 2017