Mevrouw De Vries, 84 jaar, woont in een woonzorgcentrum. Het verplegend personeel neemt contact op met uw praktijk omdat haar urine ‘sterk ruikt’. Ze is verder alert, eet goed, heeft geen koorts, geen rug- of buikpijn, plast zoals gewoonlijk. Er werd toch een urinestaal opgevangen. Resultaat: pyurie (++), bacteriurie (+++). Er is geen nitriettest gedaan. De verpleging vraagt of u antibiotica wil starten.

WAT IS DE CORRECTE AANPAK IN DIT GEVAL? WAT IS DE INDICATIE TOT BEHANDELEN?

A. Altijd behandelen bij pyurie en bacteriurie, zeker bij ouderen in een woonzorgcentrum.
B. Behandelen bij afwijkende geur en positieve urinekweek.
C. Alleen behandelen als er typische urinewegklachten zijn zoals dysurie of koorts.
D. Altijd behandelen bij afwijkend urinesediment, ook zonder symptomen, omdat ouderen vaak atypisch presenteren.

ANTWOORD

Het correcte antwoord is C. Alleen behandelen als er typische urinewegklachten zijn zoals dysurie of koorts.

Toelichting

• Optie A is incorrect: pyurie en bacteriurie zijn bij ouderen vaak aanwezig zonder infectie.
• Optie B is incorrect: geur is een onbetrouwbare marker en geen indicatie op zich.
• Optie C is correct: behandeling is pas geïndiceerd bij klinische symptomen die passen bij een urineweginfectie.
• Optie D is verleidelijk, maar onjuist: ook bij atypische presentatie moet men kritisch blijven en andere oorzaken overwegen alvorens antibiotica te starten.

Theoretische achtergrond

Urineweginfecties (UWI) zijn een veelvoorkomende reden voor antibioticavoorschriften, vooral bij ouderen. In woonzorgcentra wordt vaak urine afgenomen bij aspecifieke klachten of enkel op basis van afwijkend ruikende urine of urinesediment. Echter, bij ouderen komt asymptomatische bacteriurie (ASB) zeer frequent voor, met prevalentie tot 50% bij vrouwen in woonzorgcentra. Het behandelen van ASB is niet aangewezen, tenzij bij specifieke indicaties (zoals voor een urologische ingreep met risico op mucosabloeding).

Belangrijkste punten:

• Pyurie en bacteriurie zijn op zichzelf géén indicatie voor behandeling.
• Symptomen zijn leidend: dysurie, pollakisurie, koorts, acute verwardheid (met uitsluiting van andere oorzaken).